All articles filed in #AchterDeSchutting

De tuin van de secretaris van de Groei & Bloei vereniging (Toos) en de voorzitter van IVN werkgroep wilde plantentuinen (Ernst). Dát moet toch wel iets bijzonders zijn. Nou, die verwachting werd waargemaakt! En dat op één van de koudste en regenachtigste junidagen die ik me kan herinneren. Gelukkig waren we er vroeg bij en konden we voor de eerste bui losbarstte al een ronde door de tuin maken.

Toos en Ernst zijn beide voor veel mensen bekende inwoners van Haren, vooral dankzij hun actieve rol in het verenigingsleven en de talloze vrijwillige activiteiten waarbij ze betrokken zijn. Naast de IVN en de Groei & Bloei afdeling Haren/ Eelde zijn ook de Hortus Haren en diverse andere organisaties dankbaar voor hun inzet, nu en in het verleden. Daarbij heeft Toos ook nog eens de gave van een vlotte pen en weet ze van zeer veel planten verhalen, wijsheden en eigenschappen te beschrijven. Ernst heeft als (macro)fotograaf een goed oog voor detail en het leven in de tuin. Al met al werd het een boeiende ochtend, waarbij meer onderwerpen werden besproken dan alleen hun eigen tuin!

Al deze mooie foto’s zijn gemaakt door Ernst Flentge

Ratelaar en grasklokjes in het gras

Eén van de eerste dingen die opvalt bij Toos en Ernst, is hun gastvrijheid. Zelfs als spontane gasten in het gazon opduiken. Grasklokjes zoals het rapunzelklokje, ratelaar, vaste pronkerwt, havikskruid en herfstanemoon: ze mochten allemaal een prettig plekje zoeken en behouden tussen het gras. Het gazon wordt daarom selectief gemaaid, eerlijk delen met de planten lijkt het devies. Vooral de ratelaar is daar als halfparasiet dankbaar voor: zonder gras kan deze voor insecten belangrijke plant niet voortbestaan. Misschien wel de mooiste ontdekking tussen het gras was de moeraswespenorchis die dit jaar de kop op stak. Deze zeldzame, inheemse plant is afhankelijk van aanwezige schimmels voor kieming en groei. Dit soort spontane ontdekkingen komen dus niet vaak voor!

Naast een groot aantal inheemse planten, is er ook ruimte voor meer traditionele en bekende tuinplanten zoals geranium, vrouwenmantel, hosta, diverse soorten rozen en verschillende salvia’s. Ernst vertelt: “Het doel van de Werkgroep Wilde Plantentuinen – voorheen Wilde Plantenkring Haren – is om belangrijke inheemse planten te beschermen en te behouden en een tuin te creëren met een redelijk evenwicht tussen beplanting en de mate van onderhoud. Maar daarbij zijn we niet streng in de leer. Toos vult daarbij aan: “Tussen voorjaar en zomer bloeien weinig inheemse planten. Andere vaste planten en struiken zijn in die periode een belangrijke aanvulling.”

De tuin in juni

Van Chileense bruidskrans tot madeliefje: het is er allemaal!

Ook worden planten uit het buitenland van harte verwelkomd. Zo is Ernst zeer gecharmeerd van de Chileense bruidskrans die hij eens in Engeland kreeg. Ook andere nationaliteiten komen voor in de tuin, zoals het bescheiden plantje Corsicaanse munt dat tussen de tegels kruipt en bloeit. Internationaal klinkend, maar stiekem toch inheems is Noors walstro die ook in de tuin te vinden is. Deze plant staat op de rode lijst voor bedreigde plantensoorten. Toos haar favoriete bloem komt vaker voor en kennen we allemaal: het madeliefje. Sterker nog: jarenlang stond ze bekend als Miss Daisy onder vaste bezoekers van de Hortus.

Een ander kenmerk van deze tuin is het grote verschil tussen afmetingen van de planten. Van kleine planten zoals goudveil, klein heksenkruid, eenbes, muskuskruid en boswederik tot imposante planten als schout-bij-nacht, hangende zegge, moesdistel en schildblad. Als bomen en struiken zijn er – naast de mooie klimrozen – onder andere een zelf gezaaide kers, een appelboom, een aalbes, braam, twee hoge bolacacia’s en een metershoge rododendron.

De tuin in juni

Een interessante tuin met veel dieren

Niet alleen planten die ze zelf plaatsten zorgen voor verhalen. Ook de metershoge conifeer die in de hoek van de tuin staat: “Dit type conifeer wordt in de meeste tuinen toegepast als laagblijvende sierstruik. Bij ons stond hij al in de tuin en hij is heel hoog. Op een dag stopte spontaan een man met zijn auto bij onze tuin en vroeg of hij stekjes mocht nemen. Wat bleek: hij was kweker en wilde graag dit exemplaar vermeerderen. Hij heeft vervolgens, zonder dat je wat zag aan de plant, tal van stekjes meegenomen en als dank ook een dode vlier uit onze tuin gehaald!”

Het werk in de tuin wordt merendeels door Ernst gedaan. Toos haar vrijwillige werkzaamheden maken dat zij wat vaker van huis is. Haar bijdrage bestaat voornamelijk uit het oppotten van “weggooiers”, of stekjes uit de Hortus en het bedenken van grappige projecten. Maar hun gezamenlijke kennis en ervaring levert ontegenzeggelijk een mooie en interessante tuin op, die goed bezocht wordt door dieren. Van miljoenpoot en libelle tot de vele vogels en een incidentele bosmuis: ze komen allemaal voor in deze groene straten rondom het centrum. Sterker nog: Toos en Ernst weten mij te vertellen dat zelfs reeën regelmatig deze kant opkomen en ’s nachts zelfs tussen de winkels van het centrum gespot worden! Zoals gezegd, het was een boeiende en leerzame ochtend…

Ook deze mooie foto’s zijn van Ernst Flentge

NB: Een paar keer per jaar bedenkt Toos een nieuwe, grappige kinderspeurtocht voor de Hortus. De vele feiten en verhalen die ze van diverse planten weet, komen daarbij goed van pas. Samen met het beeldmateriaal dat Ernst maakt voor Toos én de mooie illustraties van illustrator Anjo Mutsaars levert dat iedere keer weer een verrassende, educatieve speurtocht op die leuk is om te doen met je (klein)kinderen!

Na een succesvol avontuur met online winkel Gadero – bekend van de tuinmaterialen – startte Henk Jan vijf jaar geleden met een nieuw project: Yarinde.nl. Tuinliefhebbers die zich online oriënteren zijn deze naam vast al eens tegengekomen. Yarinde biedt namelijk via de website en een mobiele app borderpakketten, beplantingsplannen en, in toenemende mate, losse verkoop van vaste planten, bomen en heesters. De site en app zijn daarnaast erg leuk voor meer inspiratie en advies over tuinieren.

Henk Jan vertelt: “Ik investeer met mijn huidige bedrijf Veams in startups. In sommige daarvan heb ik zelf een rol in de bedrijfsvoering, zoals bij Yarinde. Dat zijn de bedrijven waar ik zelf ook een binding mee voel. Yarinde hebben Michaël en ik samen opgezet. Hij heeft de inhoudelijke plantenkennis en ik hou me vooral bezig met de website. Hoewel mijn vader een kwekerij heeft met bomen en heesters, heb ik toch nog heel veel kennis opgedaan de afgelopen jaren. Door het boek De Tuinjungle ben ik geïnspireerd geraakt en me meer gaan verdiepen in biologische en inheemse planten. We merken bij Yarinde ook dat de vraag daarin toeneemt.”

“Het is soms wel een zoektocht” erkent Henk Jan. “Het is lastig om biologische kwekers te vinden die de volumes kunnen leveren die we nodig hebben. Biologische fruitbomen zijn bijvoorbeeld goed te verkrijgen, maar biologische heesters zijn er bijna niet. Terwijl die toch veel makkelijker biologisch te kweken zijn als vaste planten. Ook prijstechnisch is het soms een puzzel. Gelukkig zien we wel dat er goede ontwikkelingen zijn en blijven we zoeken naar kwekers die bij onze doelstellingen passen.”

Grote tuin in Haren met inheemse beplanting

De afgelopen jaren besteedde Henk Jan niet alleen aandacht aan Yarinde, maar investeerde hij samen met zijn partner Ilse ook in hun vrijstaande nieuwbouwwoning aan de rand van Groningen. Het perceel was voorheen een weiland dus om daar een mooie tuin van te maken schakelde het stel de hulp in van landschapsarchitect Kasper Klap. Er waren slechts een paar wensen: naast een paar praktische eisen werd er gedacht aan een zwembad en vroegen ze om een deels inheemse beplanting.

Henk Jan vertelt: “Kasper heeft vrijwel alles bedacht en gaf eerlijke adviezen. Zo voelde hij niets voor ons idee om achter in de tuin een zwembad te maken. Veel te winderig en weinig privacy. Nu ligt het zwembad beschut tussen de woning en de schuur. Hier maken we er veel sneller gebruik van. Andersom voelden wij weer niets voor een trendy zwembad met donkere wanden. Onze kinderen vinden het eng om in donker water te zwemmen. Daarom hebben we ook niet gekozen voor een zwemvijver.

De houtwal draagt bij aan de biodiversiteit

In het ontwerp is rekening gehouden met het zicht op de landelijke omgeving. “Kasper gaf zelf toe dat hij initieel teveel beplanting had gekozen aan de rand van het perceel. Dat zou ten koste gaan van de zichtlijnen. Nu wordt het uitzicht slechts kort onderbroken door twee knotwilgen, een perenboom en een natuurlijke rand van een inheems bloemenmengsel en grassen. Een fraaie houtwal aan de andere zijde maskeert het zicht op de tuinen van de buren. Ook deze houtwal draagt bij aan de landelijke sfeer en de biodiversiteit. Hier staan onder andere groene en zwarte vlier, hulst, een appelboom, bessenstruiken, een walnotenboom, hazelaars, dakspaaneik en boerenjasmijn.

Rondom het huis werd gekozen voor meer gestructureerde borders, maar ook daarin was ruimte voor veel inheemse beplanting zoals longkruid, distels, paarse dovenetel, duizendknoop, grote pimpernel, ruwe smele, ooievaarsbek, kruipend zenegroen, elfenbloem en akelei. Een meidoornhaag scheidt de tuin van de straat. De inheemse beplanting werd aangevuld met siergrassen, biologische bijenlokkers zoals salvia, prachtkaars, ereprijs en lavendel en heesters en kleine bomen zoals specerijplant, krent en een mooie purperen pruikenboom. Langs de pergola bij het zwembad groeien twee soorten blauwe regen en kamperfoelie.

In de border langs de schaduwzijde van de woning staan een aantal hortensia’s. Henk Jan: “Die hortensia’s zijn ergens het plan ingeslopen, want ik heb eigenlijk niets met deze plant. Ze voegen niets toe aan de biodiversiteit. We hebben nu fluweelhortensia’s staan. Het blad is mooi, maar ze doen het niet zo goed op deze plek. Als ze het niet redden, vervang ik ze misschien door de eikenbladhortensia. Die vind ik mooier.”

Om in te spelen op het veranderende klimaat werd in de voortuin onder de grond een grote tank ingebouwd waarin regenwater wordt opgevangen. Dankzij een ingebouwd systeem kan daar eenvoudig een sproeier op aangesloten worden. “Vorig jaar heb ik er in de droge weken maar een paar keer mee kunnen sproeien maar toen was alles nog maar net aangelegd. Vooral het vele gras vroeg veel water.”

Wintergroene steeneik en meerstammige leibomen

Net als iedere tuinier heeft Henk Jan een paar elementen in de tuin waar hij trots op is. Zo werd hij verliefd op de meerstammige leibomen die langs het zwembad extra privacy bieden. Ook is hij blij met de wintergroene steeneik die deze ‘binnentuin’ siert. “Deze boom past bij de sfeer en verliest geen blad. Dat was wel een voorwaarde met het zwembad. Hij is nu nog niet zo groot, maar kan wel tientallen meters hoog worden. Ook de krent in de voortuin vind ik mooi als hij in bloei staat.”

Een andere combinatie ontstond toevallig. Tijdens de bouwwerkzaamheden werd er een enorme zwerfkei gevonden in de grond. Volgens goed gebruik moest die ergens op het erf een nieuwe plek krijgen. Hij werd met heel veel moeite een klein stukje verderop geplaatst bij de mooie sierkers. “Het is echt een enorme steen, de shovel kon hem maar net tillen. We wisten eigenlijk niet zo goed wat we er mee moesten. Maar als de kers in bloei staat vind ik het een mooie combinatie om te zien. Het heeft goed uitgepakt.”

Al met al is Henk Jan tevreden met de tuin. “Er is nog ruimte voor verbetering en sommige delen zijn nog in aanleg, zoals de moestuin, maar we zijn nog steeds erg blij met het ontwerp en de adviezen van Kasper. Van beide kanten was er veel ruimte voor inbreng van ideeën en daar is de tuin echt beter van geworden. Nu mag het allemaal nog een beetje gaan groeien!

Tot slot nog een tip: Op Yarinde staan heel veel blogartikelen met inspiratie en advies. Leuk voor de beginnende en de meer ervaren tuiniers onder ons!

Een prachtig rond raam in de zijgevel trok Froukje en haar gezin over de streep bij de aankoop van hun woning en datzelfde ronde raam vormde het uitgangspunt voor de weelderige plantentuin die zij sindsdien aan het vormgeven is. Ronde vormen en vloeiende lijnen leiden de ogen langs een voortdurend veranderend decor. Ze vormen de basis voor een levend schilderij waar planten de hoofdrol spelen en je – zowel binnen als buiten – continu zicht hebt op een groene omgeving en de veranderende seizoenen. Vanuit huis zie je geen muren, terrassen en vrijwel geen tuinmeubilair. Alleen de rode brievenbus is een teken van menselijke nabijheid. Als je dit natuurlijke paradijsje ziet is het moeilijk te geloven dat Froukje zich pas de laatste tien jaar serieus met tuinieren bezig houdt…

Froukje vertelt zelf: “Mijn moeder hield erg van tuinieren en was er bijna altijd mee bezig. En mijn opa had twee moestuinen waarmee hij vrijwel zelfvoorzienend was. Toch had ik zelf niet zoveel met tuinieren voordat we hier kwamen wonen. Wel was ik altijd al een buitenmens. Buiten bezig zijn is nog steeds een fijn aspect aan het tuinieren.”

“Een tuin groeit met je mee”

Toch begon het voor ze naar Haren verhuisden wel al een beetje te kriebelen. “Zielsgelukkig” was ze dan ook met hun huidige tuin die ze “toen” heel groot vond. Alles werd er uitgehaald, behalve een paar hagen en de vlinderstruik die nu nog steeds het middelpunt van de voortuin vormt. Met de kennis van nu zou ze dat alleen niet meer zo gauw doen.

“Ik moest nog veel leren in de beginjaren. Als ik nu opnieuw zou beginnen, zou ik eerst langer nadenken over een goed plan. Vooral de indeling vind ik lastig omdat we een vrij grote voortuin hebben, terwijl de kavel naar achteren toe in een punt loopt. Aan de andere kant: een tuin groeit met je mee. Het is een proces van veranderende smaak, behoeftes en kennis van planten. Je leert je tuin kennen in al haar facetten en maakt daardoor andere keuzes. Als ik niet had geweten dat het licht heel mooi door de bomen valt op een bepaalde plek, had ik daar ook geen reuzenvedergras neergezet.”

Haar manier van tuinieren veranderde ook in de afgelopen jaren. “In het begin hield ik een vrij strakke regie over de tuin en hield ik vast aan bepaalde plantencombinaties. Maar gaandeweg leerde ik meer loslaten en steeds vaker kies ik planten die het gewoon goed doen in deze tuin. Ook als ik planten zaai, het liefst in de volle grond, laat ik vooral de natuur zijn werk doen. Wat dat betreft ben ik een redelijk makkelijke tuinier geworden. Maar ik stuur wel bij waar nodig. Een kruipende duizendknoop en muurfijnstraal mogen zich bijvoorbeeld uitbreiden door het grind van de looppaden. Ze verzachten de harde lijnen en maken de tuin nog groener. Maar ik laat dan geen andere kruipertjes meer toe in het grind. Dat wordt teveel.”

Plantencomposities op gevoel

Als het gaat om composities, dan laat Froukje zich vooral leiden door haar gevoel. Ze zoekt daarbij het contrast op en kijkt vooral of twee planten elkaar versterken of juist afzwakken. Dat doet ze het liefst in de tuin zelf: “Ik moet het zien in de ruimte. Soms passen bloeikleuren wel bij elkaar, maar valt een plant toch weg tegen het blad van de omliggende planten. Of een plant is vrij onopvallend maar komt toch heel mooi uit in combinatie met andere planten. Door ze bij elkaar te zetten, merk je veel sneller of de combi werkt of niet.” Ze heeft meerdere mooie composities in haar tuin en geen uitgesproken favoriet, maar als ze dan toch één moet noemen is de zachtgele etageplant brandkruid met de paarse aren van gamander een combinatie die niet verveelt.

Froukje heeft een kleurrijke tuin en dat komt doordat ze durft te kiezen voor kleurtonen die passen binnen het geheel. Bijvoorbeeld het optimistische, frisse geel van guldenroede en zonnebloem ‘Lemon Queen’ of warme tinten paars en rood van salvia ‘Amistad’, duizendknoop (‘Rowden Gem’ is favoriet!) en pimpernel. Het warme donkerrode blad van blaasspirea vormt een mooi contrast met de vele groen- en grijstinten. Maar voor een leuke en spannende tuin kijkt Froukje niet alleen naar kleur en contrast: “Geur, beweging, structuur en ritme zijn minstens zo belangrijk.”

Interesse in wilde planten

De beplanting in de tuin oogt al heel natuurlijk en de laatste jaren is Froukje zich steeds meer gaan interesseren voor inheemse en wilde planten. “Iedere plant moet een toegevoegde waarde hebben. Niet alleen sierwaarde, ik vind het ook belangrijk dat de plant een functie heeft in het ecosysteem. Veel mooie inheemse planten bloeien in het voorjaar, tot juli ongeveer. Daarna nemen de vaste planten en grassen het over in mijn tuin.”

“Daarnaast hebben we nog een soort wilde tuin bij De Paasweide. In deze volkstuin verbouwen we al heel lang geen groente meer. We hebben alleen nog wat fruitstruiken. Mijn plan was om een pluktuin ervan te maken met heel veel bloemen. Maar eigenlijk ben ik ook niet zo’n plukker. De laatste tijd is de volkstuin daardoor meer en meer een plek geworden waar ik experimenteer met inheemse planten zoals koningskaars, klaproos, slangenkruid, duizendblad en bolderik. Ik weet niet zeker of de moestuinierders om ons heen daar erg blij mee zijn, maar volgens mij vinden ze het niet zo erg want deze natuurlijke tuin trekt wel heel veel bestuivers aan!”

NB: Alle foto’s zijn van Froukje zelf en vormen een mooi beeld van haar tuin door de seizoenen heen.

Enige tijd terug was ik op bezoek bij tuinontwerper Bernadette Geradts van Kleine Natuur Tuinontwerp. Zij laat zien dat je geen grote tuin hoeft te hebben om toch te kunnen voldoen aan een heleboel wensen. In haar tuin vliegen bestuivers af en aan en worden groenten, kruiden en fruit gekweekt tussen de vele bloeiende en geurende planten. Er zijn verschillende zitjes en er kan geklommen en geschommeld worden. Er is zelfs een minivijver die de kikkers vanuit het ‘rommelhoekje’ van de tuin via een mooi beschutte route weten te vinden. Het is een idyllisch plekje, waar je oog steeds op iets nieuws valt.

Tijdens mijn vorige bezoek praatten we al veel over haar tuin, want daar begon de liefde voor het tuinieren en het ontwerpen van tuinen waar de natuur tot zijn recht komt. Ondanks dat de echte bloei nog op gang moest komen, zag ik toen al het effect van een goed tuinontwerp. Continu viel mijn oog op iets anders in de tuin. Ik zag zelfs de mussen paren in de appelboom! Maar ook de ontluikende planten en de verschillende doorkijkjes prikkelden de nieuwsgierigheid.

De kracht van de natuur

Dat is ook de bedoeling vertelt Bernadette: “Het ontwerp is zo gemaakt dat je over de paadjes dwaalt en niet alles in één keer ziet. Ondanks dat het niet heel groot is, creëer je zo wel het gevoel en de illusie van een grote tuin. Het is misschien niet altijd handig met grasmaaien, maar je beleeft de tuin wel meer op deze manier.”

Nog een belangrijk aspect van het ontwerp is het schapenhekje die de tuin in tweeën verdeeld. Bernadette legt uit: “Het idee is dat achter dat hekje het ‘eetbare’ gedeelte van de tuin begint. Het is ontstaan zodat ik mijn dochter – die toen nog kleiner was – duidelijk kon maken wat eetbaar was in de tuin en wat niet.” Inmiddels is niet alles in dit gedeelte meer eetbaar, maar veel wel, zoals de kruisbes, aardbeien, broccoli en bonen. De appelboom kweekte Bernadette zelf op uit zaad vertelde ze de vorige keer al. Het ontzag voor de kracht van de natuur komt ook ditmaal ter sprake terwijl we door de tuin lopen voor de foto’s.

We hebben het over prikkels en hoe de tuin in drukke tijden kan zorgen voor meer rust en aandacht voor detail. Ook in de tuin zijn prikkels – er is immers overal wat te zien – maar deze natuurlijke prikkels zijn juist wel rustgevend omdat ze passen bij de behoeftes van ons oerbrein. Bernadette: “In de tuin kom je tot rust. Bezig zijn met natuur, bewegen, ruiken, proeven, waarnemen: dat is gewoon hoe het bedoeld is.”

De materialen in de tuin zijn zoveel mogelijk hergebruik of onbehandeld hout want de natuur is welkom in de tuin. De stapstenen kwamen bijvoorbeeld uit een tuin uit het dorp en werden zodanig neergelegd dat kruipertjes ertussen hun weg vinden. Ook de muurstraal mag zich nestelen tussen de voegen van de bordermuur bij de garage. De mooie houten kas werd op maat gemaakt op een bestaande stenen border. En het kastanje houten speeltoestel dient de mens, maar ook de vele insecten en vogels die hier nestmateriaal en voedsel vinden.

Bloemenweelde

Bernadette is fan van de ooievaarsbek en die keert dan ook regelmatig terug in het ontwerp. Ze vertelt: “Het is een heel makkelijke plant, die lang bloeit, vaak wintergroen is en veel nectar geeft. Het is zo gezellig om alles wat daar op af komt voorbij te zien vliegen.” Maar ook de grote klimrozen die de achter- en zijgevel bedekken zijn geliefd en spectaculair om te zien. Bernadette: “Iedere keer als ik ze gesnoeid heb, ben ik bang dat ze het niet redden, maar ze worden juist steeds mooier.”

Het is lastig te bedenken dat deze tuin een paar jaar terug slechts een kale, hoekige tuin was met een paar van de voornoemde rozen en een handjevol vaste planten. Bernadette: iedere keer als ik op het terras zat, dacht ik: maar ik heb hier niets te zien. En wat er wel was, kwam niet tot zijn recht. Zoals de klimroos die tegen de vrijstaande garage staat. Die vindt Bernadette minder mooi, maar je haalt hem toch ook niet zomaar weg. Om toch de bloemenweelde die ze voor ogen had te creëren, heeft ze een clematis erbij gezet die dit jaar voor het eerst rijkelijk bloeide. “Nu dacht ik eindelijk iedere keer als ik door de tuinpoort stapte: Ja, zo heb ik het bedoeld.”

Voor de rubriek #AchterDeSchutting ging ik langs bij Krista in Groningen, want voor een mooie tuin maak ik graag een uitstapje buiten Haren. Het ontwerp voor de tuin werd gemaakt door Bernadette Geradts, van Kleine Natuur Tuinontwerp. Dankzij haar ontwerp is de piepjonge tuin van Krista al een heerlijke groene plek waar bijen, vogels en insecten zich helemaal thuis voelen!

Krista woont samen met haar man en zoon in een huurhuis in een nieuwbouwwijk in Groningen. Hierdoor hadden ze op z’n zachts gezegd een flinke uitdaging voor de tuin. Want niet alleen de ligging tussen andere woningen en de voedselarme bouwgrond maakte het lastig, maar ook de beperkingen die bij een huurhuis komen, zorgden ervoor dat Krista en haar man niet zo goed wisten wat ze met de tuin moesten doen.

Krista vertelt: “Toen we hier kwamen wonen, was er alleen een postzegel groen in de vorm van een vierkant grasveldje. Er waren een paar vaste planten, langs de schutting groeide klimop en tegen het schuurtje stond een klimroos. Dat was het eigenlijk wel. Het water liep niet goed weg in de winter en in de zomer werd het bloedheet. De verhuurder wilde bovendien graag dat in grote lijnen de indeling bewaard bleef. Ook het aantal tegels en de schuttingen moesten blijven.”

“In eerste instantie probeerden we het zelf meer te vergroenen. We kregen een aantal ‘adoptieplanten’ van mensen en snoepten kleine stukjes van de oorspronkelijke indeling af. Maar omdat er geen plan achter zat, werd het een rommeltje. Ook de natuurlijke vergroening in de wijk bleef achter. Er zijn bijvoorbeeld weinig bomen. Planten stonden niet op de juiste plek, de grond deed niets. Het was geen geheel en een continu gevecht tegen het onkruid en plaagdieren. We verlangden vooral naar veel meer groen, diversiteit, flora en fauna.”

”Ik ken Berna, zoals ik Bernadette noem, al sinds mijn studententijd en toen zij de cursus tuinontwerp volgde, heeft ze voor ons een tuinontwerp als opdracht voor haar opleiding gemaakt. Wij hadden namelijk net besloten om toch te investeren in een groenere tuin – ondanks dat dit een huurhuis is – en konden wel hulp gebruiken. We hadden heel veel contact tijdens de ontwerpfase en hebben al onze wensen en dromen met Bernadette gedeeld. Ze heeft meerdere ontwerpen gemaakt en uiteindelijk hebben we gekozen voor het ontwerp dat het oorspronkelijke ontwerp het meest benaderde.”

Toch is het een heel andere tuin geworden en dat komt onder andere door het sterke beplantingsplan en het voorwerk in de bodem. “We hebben zelf de tuin aangelegd. Dat was in mei en juni 2022. Daarbij hebben we goed geluisterd naar de adviezen van Bernadette, want we zijn begonnen met het verbeteren van de bodem. We hebben de bouwgrond afgegraven en aarde aangevoerd en vermengd met de kleigrond die hier al was. Het voeden en verbeteren van de bodem doen we nu nog steeds met behulp van de vloeibare voeding en compost uit de Bokashi emmer. ”

Na het aanleggen van de grote lijnen en het verbeteren van de grond volgden de planten: “We hebben ons minutieus aan het ontwerp en het beplantingsplan gehouden, omdat we niet wilden dat het weer een rommeltje zou worden. Sommige planten waren in dat seizoen niet leverbaar, dus hebben we in overleg met Bernadette alternatieven gezocht. Sindsdien hebben we wel een paar kleine aanpassingen gemaakt, omdat de situatie daar om vroeg. Maar wel altijd in overleg. ”

Het is moeilijk te geloven dat ruim een jaar geleden de tuin er nog niet zo florissant bij stond. Tijdens ons gesprek zoemen de bijen, wijst het zoontje van Krista een spinnetje aan en houden vogels ons nieuwsgierig in de gaten. “Krista vertelt: het is zó dankbaar dat alle inspanningen op die manier beloond worden. De wormen en beestjes die je nu wel tegenkomt in de eerder zo arme bodem. De spreeuwen, koolmeesjes, merels, mussen en eksters die onze tuin nu bezoeken. Toen we het tweede krentenboompje plantten, kwamen de vogels om de beurt op de schutting zitten om deze nieuwe aanwinst nieuwsgierig te inspecteren. Het is zo fijn om te zien dat het plan gewoon werkt!”

“Een andere wens van ons was dat we wat wilden kunnen eten uit de tuin. We hadden al een aalbes en wat aardbeien, maar die stonden niet op de goede plek. Nu hebben we aardbeien, bieslook, tijm, blauwe bes, framboos en aalbes bij elkaar in een zonnig hoekje. Bij de gevel, net naast het bankje op het terras. Ook dat vond ik zo slim aan het plan van Bernadette: om ook direct bij de deur en de ramen planten te plaatsen. Je voelt je veel meer omringd door het groen op die manier.”

Iets anders wat Krista niet zelf had kunnen bedenken is dat de strakke lijnen toch een weelderige en luchtige tuin zouden opleveren. “Bij onze eigen pogingen om de tuin aantrekkelijker te maken, ging ik iedere keer uit van ronde vormen. Maar door de rechte lijnen van de schuttingen, de schuur en het huis te gebruiken, ontstond er veel meer eenheid. De lijnen volgen subtiel deze bestaande vormen en geven daardoor rust en structuur. Berna heeft dat goed aangevoeld, want daar ga ik persoonlijk goed op.”

Ook in het beplantingsplan komen de voorkeuren en persoonlijkheid van de bewoners terug, en dan vooral die van Krista. Zo werd er gekozen voor voornamelijk een wit en lichtroze kleurstelling. Krista: “We hadden eerst veel rood en oranje in de tuin door alle adoptieplanten. Dat was een te heftige kleurencombi voor mij. De kleuren die we nu hebben, geven me veel meer rust. De kleur van de bladeren is overwegend groen en mintgroen van ezelsoor en prikneus. Ezelsoor is een favoriet van mij. Ik ben heel tactiel en dat zachte, behaarde blad vind ik heel prettig. Daarnaast vind ik de bloemen van malva héél mooi en akelei is ook een favoriet. Vooral na een regenbui. Dat luchtige en kwetsbare van de plant in combinatie met de dikke, ronde druppels die blijven liggen op het blad. Dat ontroert me.”

Krista moet eerlijk bekennen dat de tuin haar ook wat persoonlijke inzichten gaf. “De tuin leert je veel over jezelf en hoe je naar de wereld kijkt. Je leert echt omdenken. In het begin probeerde ik veel te beheersen. In mijn familie werd er vroeger ‘streng’ getuinierd: de natuur moest zich schikken naar jou en niet andersom. Om dat te bereiken werden onder andere bestrijdingsmiddelen gebruikt. Dat wilde ik natuurlijk niet. Maar hoe je dan wél op een natuurlijke manier tuiniert en omgaat met – bijvoorbeeld – een luizenplaag wist ik eigenlijk ook niet zo goed. Gelukkig leer ik dat van Bernadette. Net zoals ik steeds meer leer om los te laten en vooral te genieten.”

Genieten is inmiddels goed mogelijk, zelfs in de nog jonge tuin. De jonge esdoorn die van het zoontje van Krista is, zal met hem meegroeien tot een volwassen en stevig geworteld individu. En tijdens dat opgroeien geniet haar zoon, samen met vriendjes, van al het lekkers dat de tuin hun biedt. De nu nog jonge bomen zullen straks privacy en verkoeling geven aan het gezin en nectar en bessen aan de dieren die de tuin bezoeken. De tuin is net zo goed van een territoriale zweefvlieg als van de bewoners die daar inmiddels om moeten lachen. En zelfs elfjes zijn welkom in het elfenhuisje van Krista haar zoontje. Tezamen vormen ze een heerlijk stukje natuur, midden in een woonwijk in Groningen!

“Een georganiseerde chaos”, zo omschrijft Martine haar cottagetuin in Vries. In Vries? Ja, want voor een mooie tuin maak ik graag een uitstapje buiten Haren. En mooi is de tuin van Martine en haar man zeker! In 20 jaar tijd wisten ze van een grote lap grond overwoekerd met coniferen, een heerlijk plekje te maken vol geurende bloemen, struiken en talloze fruitbomen. Want… “in een tuin hoort een boom” aldus Martine.

Met familie in Engeland is het niet gek dat Martine geïnspireerd raakte door de typisch Engelse cottagetuinen die vooral in de Cotswolds nog volop aanwezig zijn. Sterker nog: ze kreeg van haar broer en schoonzus zelfs een zaailing van een Engelse beuk cadeau toen ze dit huis betrokken. Deze boom, ook wel een rode beuk genoemd, heeft in het voorjaar opvallend roze blad dat later naar rood verkleurd. Gedurende de hele zomer blijft deze kleur behouden, tot hij tegen het eind van de zomer groen wordt. Met een vooruitziende blik plantte Martine hem op de uiterste hoek van het erf, want inmiddels is het een flinke knaap geworden en nog lang niet uitgegroeid.

Pioenrozen, rozen en camelia’s

In een cottagetuin horen rozen. Rondom het huis staan meerdere soorten, maar gek genoeg willen ze niet op alle plaatsen aarden. Vooral de roos Westerland is zeer kieskeurig. Alleen in de border naast het gazon wil deze abrikooskleurige dame staan en zelfs daar valt de bloei enigszins tegen. Zeker als je het vergelijkt met de bloei van dezelfde roos in haar families tuin. Blijkbaar gedijt deze roos beter in de Engelse zomers.

Maar de rode rozen (Bridesmaid) aan de voorzijde van het huis zijn daarentegen wel weer “een prachtig plaatje”. “Als ze in volle bloei staan heeft de hele voortuin een rode gloed.” Een ander soort rozen die het fantastisch doen in deze tuin, zijn de vele pioenrozen. Martine vertelt: “Door schade en schande wordt je wijs. Zo bestelde ik in het eerste jaar voor een fortuin aan narcissen, wat het vervolgens totaal niet deed. Maar pioenrozen doen het hier geweldig, dus daar heb ik steeds meer van gekregen. Een van mijn favoriete bloemen in de tuin is de abrikooskleurige pioenroos. Die is heel mooi. En de roze camelia Ashton’s Pride. die bloeit al in november. Zo bijzonder!

Een andere favoriet zijn de talloze blauwe druifjes die in april de tuin kleur geven. Alle borders kleuren dan blauw. “Zo slecht als narcissen het hier doen, zo goed doen de blauwe druifjes het.” In het najaar is het de beurt aan de zachtroze herfstcyclaampjes die een groot tapijt vormen in de border naast de oprit. Net als de blauwe druifjes voelen ze zich thuis in deze tuin.”

Overal in de tuin zie je klimplanten verweven met struiken en bomen. Siererwt door de hortensia’s, kamperfoelie in de hulst en clematis en hop in een hoge boom. “Zo heb je twee keer lol” aldus Martine. De eerste keer als de struik of boom zelf bloeit en daarna nog een keer als de klimplant gaat bloeien. Op die manier krijgt Martine niet alleen nóg meer kleur in haar tuin, maar ook meer geur. Want met heide, lavendel, rozen, mediterrane kruiden, siererwten en de naar bier ruikende hopbellen, is dit een tuin die de zintuigen op meerdere manieren prikkelt. De talloze vogels, bijen en andere insecten zullen dat beamen.

Moestuin en fruitbomen

Zoals het een cottagetuin betaamt is natuurlijk ook ruimte voor een moestuin en fruitbomen. Appels, peren, abrikozen, kersen en pruimen: Martine heeft ze allemaal. Hoewel ze moet toegeven dat de pruimen, kersen en abrikozen niet veel opleveren. “De pruim heb ik even ernstig toegesproken, dat als hij niet beter zijn best ging doen ik een rooi-opdracht zou uitvaardigen. Hij heeft goed geluisterd. We hadden eindelijk weer een redelijke opbrengst dit jaar!” Martine vertelt het met een lach.

De abrikoos en de kers leveren ook nog niet zoveel op. Bij de kers is het begrijpelijk, die is nog jong nadat de oude kersenboom het ineens had opgegeven. Bij de abrikoos is de achterliggende reden minder duidelijk. “Misschien bloeit hij te vroeg in het voorjaar en zijn de bijen nog niet wakker?” Martine weet het ook niet. Maar hij bloeit mooi, dus hij mag blijven.

Uit de moestuin hebben Martine en haar man wél een grote opbrengst. Tot de langste dag eten ze volop asperges en van de opbrengst van de suikermais kunnen ze de hele winter eten. Ook de herfstframbozen doen het goed in deze tuin, in tegenstelling tot de voorjaarsframbozen. Verder staan hier schorseneren, koolrabi, Brussels lof, rode kool, tomaten en prei. Martine vertelt: “Mijn man onderhoud de moestuin. Maar tegen de tijd dat er geoogst wordt, ben ik aan de beurt. Manden vol groenten en fruit verwerk ik in sauzen, jams, sap en taart. Het is heel veel werk, maar wel heel leuk!”

Eigenlijk gaat dat op voor de hele tuin. Ook één van de grootste geneugten van deze ruime tuin, het zwembad, vraagt natuurlijk de nodige aandacht. Maar dat is het Martine wel waard. “We liggen vaak wel meerdere keren per dag in het zwembad. Mensen die op visite komen, nemen hun zwemspullen mee. Het is een van de favoriete plekjes in de tuin, zeker dit jaar en in de afgelopen hete zomers.”

Kippen en schapen

Dit jaar was sowieso een goed jaar voor de tuin. Door corona zat ook Martine, normaal gesproken altijd druk met iets, veel meer thuis dan normaal. De periode werd aangegrepen voor een aantal nieuwe projecten. Zo bouwde ze samen met haar man een kippenhok achter de schuur. Ze metselde muurtjes, leerde zichzelf stuken en werkte het geheel af met overgebleven tegels. Haar man zorgde voor een deurtje en dakje van hout en voilà: het nieuwe kippenhok was een feit. Nu is het wachten op de eerste eitjes van de nog jonge kippetjes.

Verder rooide ze de oude dophei uit een border naast het huis. Een “helse klus” waar ze flink op heeft moeten zwoegen. Het was dan ook een teleurstelling dat ze daarna niet meteen de border kon afmaken met mooie nieuwe heideplanten, want die worden pas in het najaar geleverd. Gelukkig duurt dat niet lang meer en maken ze straks de border compleet met een beeld van een schaapje van kunstenaar Cees van Swieten.

Waarschijnlijk is dat de laatste grote klus voor dit najaar. Maar bij Martine betekent dat niet dat het tuinplezier dan helemaal af is. “Er zijn tijden dat ik weinig met de tuin bezig ben. Maar ik heb laatst een hele fijne site gevonden met daarop allemaal verschillende alliumsoorten. Ik kan me er nu al op verheugen om daar straks een paar hele mooie uit te zoeken voor volgend seizoen!”